Bel Ağrısında Sadece MR’a Değil, Hareket Kapasitesine de Bakmak Gerekir

BU KONUYU SOSYAL MEDYA HESAPLARINDA PAYLAŞ

Bel ağrısı yaşayan birçok kişi ilk olarak MR sonucuna odaklanıyor. Raporda “disk taşması”, “protrüzyon” veya “dejeneratif değişiklik” gibi ifadeler görüldüğünde ise bütün dikkat görüntüleme sonucuna yöneliyor.

Oysa günlük yaşam açısından daha önemli bir soru daha vardır:

Kişi ne kadar rahat hareket edebiliyor?

Bel bölgesine ait görüntüleme yöntemleri önemli bilgiler sağlayabilir. Ancak kişinin yürüme, oturma, ayağa kalkma, eğilme, dönme ve günlük aktivitelerini sürdürebilme kapasitesi de fonksiyonel durumun değerlendirilmesinde önemlidir.

Bu nedenle hareket sağlığını yalnızca görüntüleme sonucuyla değil, kişinin günlük yaşamı ve fiziksel kapasitesiyle birlikte ele almak gerekir.

Fonksiyonel iyilik hali nedir?

Sağlıklı olmak yalnızca ağrı hissetmemek anlamına gelmez.

Kişinin günlük yaşamını mümkün olduğunca bağımsız sürdürebilmesi, işine ve sosyal yaşamına katılabilmesi, güvenli biçimde hareket edebilmesi ve fiziksel kapasitesini koruyabilmesi de fonksiyonel iyilik halinin önemli parçalarıdır.

Hareket sağlığının değerlendirilmesinde yalnızca ağrının bulunduğu bölge değil; kişinin genel hareket kapasitesi, kas kuvveti, eklem hareketliliği, denge, koordinasyon ve fiziksel aktivite düzeyi de önem taşır.

Bu yaklaşımın temel amacı yalnızca mevcut yakınmaya odaklanmak değil, kişinin günlük yaşam içerisindeki hareket kapasitesini mümkün olduğunca korumak ve geliştirmektir.

Hareketten kaçınmak her zaman doğru yaklaşım olmayabilir

Ağrı yaşayan bazı kişiler, hareket ettikçe vücutlarına zarar vereceklerini düşünerek günlük aktivitelerini azaltabiliyor.

Uzun süreli hareketsizlik ise zaman içerisinde kas kuvvetinin, dayanıklılığın ve genel hareket kapasitesinin azalmasına katkıda bulunabilir.

Bu nedenle fiziksel aktiviteyle ilgili kararların yalnızca görüntüleme raporuna bakılarak verilmemesi; kişinin genel sağlık durumu, fonksiyonel kapasitesi ve klinik değerlendirmesinin birlikte dikkate alınması önemlidir.

Her bireyin sağlık durumu farklı olduğundan, egzersiz ve fiziksel aktivite programlarının da kişiye uygun biçimde planlanması gerekir.

Fizyoterapi yalnızca ağrı ortaya çıktığında düşünülmemelidir

Fizyoterapinin önemli alanlarından biri de koruyucu ve geliştirici yaklaşımlardır.

Uzun süre masa başında çalışan, günlük fiziksel aktivitesi azalan veya tekrarlayan fiziksel yüklenmelere maruz kalan kişilerde hareket kapasitesinin korunması önem kazanır.

Düzenli fiziksel aktivite, kas kuvvetinin korunması, eklem hareketliliğinin desteklenmesi ve uzun süre aynı pozisyonda kalmaktan kaçınılması genel hareket sağlığı açısından değerlidir.

Koruyucu yaklaşımın amacı yalnızca bir şikâyet ortaya çıktığında müdahale etmek değil; kişinin mevcut fiziksel kapasitesini koruyabilmesine ve sağlıklı hareket alışkanlıkları geliştirebilmesine katkıda bulunmaktır.

Günlük yaşamın kendisi de hareketin bir parçasıdır

Hareket denildiğinde çoğu zaman akla spor salonları veya uzun egzersiz programları geliyor.

Oysa günlük yaşam içerisindeki küçük hareketler de fiziksel aktivitenin bir parçasıdır.

Belirli aralıklarla ayağa kalkmak, kısa yürüyüşler yapmak, gün içerisinde farklı pozisyonlara geçmek ve mümkün olduğunca aktif kalmak günlük hareket miktarını artırmanın basit yollarıdır.

Buradaki önemli nokta, hareketi yalnızca bir tedavi döneminde yapılan uygulama olarak değil, yaşamın doğal bir parçası olarak görmektir.

Aynı MR bulgusu, farklı hareket kapasitesi

Benzer görüntüleme bulgularına sahip iki kişinin günlük yaşam kapasitesi birbirinden farklı olabilir.

Bir kişi uzun süre otururken herhangi bir belirgin güçlük yaşamazken, başka bir kişi aynı aktivitede daha erken zorlanabilir. Benzer şekilde yürüme, merdiven kullanma veya günlük işlerini sürdürme kapasiteleri de farklılık gösterebilir.

Bu nedenle kişinin fonksiyonel durumu yalnızca görüntüleme sonucuyla açıklanmamalıdır.

Günlük yaşam aktiviteleri, hareket kapasitesi ve fiziksel performansın birlikte değerlendirilmesi daha bütüncül bir bakış sağlar.

Koruyucu fizyoterapi neden önemlidir?

Hareket kapasitesi yaş, hareketsizlik, çalışma koşulları ve günlük yaşam alışkanlıklarından etkilenebilir.

Düzenli fiziksel aktivite ve kişinin durumuna uygun egzersiz alışkanlıkları; kas kuvvetinin, hareketliliğin ve günlük yaşam fonksiyonlarının korunmasına katkıda bulunabilir.

Koruyucu fizyoterapi yaklaşımı da kişinin hareket kapasitesini desteklemeyi, fiziksel aktivite alışkanlıklarını geliştirmeyi ve günlük yaşamda mümkün olduğunca aktif kalmasını teşvik etmeyi amaçlayan yaklaşımları içerir.

Bu bakış açısında hedef yalnızca ağrıya odaklanmak değil; kişinin uzun vadeli hareket sağlığı ve fonksiyonel bağımsızlığını da dikkate almaktır.

Ne zaman sağlık değerlendirmesi gerekir?

Her bel ağrısı aynı nedenle ortaya çıkmaz ve her kişinin sağlık durumu birbirinden farklıdır.

Özellikle yeni başlayan veya ilerleyen belirgin kas kuvvet kaybı, ciddi travma sonrası ortaya çıkan ağrı, idrar veya bağırsak kontrolünde yeni gelişen değişiklikler, açıklanamayan ateş veya genel sağlık durumunda belirgin bozulma gibi durumlarda tıbbi değerlendirme geciktirilmemelidir.

Uzun süren veya günlük yaşam aktivitelerini belirgin biçimde etkileyen yakınmalarda da uygun sağlık değerlendirmesinin yapılması önemlidir.

Sonuç: Sağlıklı hareket yalnızca ağrısız olmak değildir

Bel ağrısı değerlendirilirken yalnızca MR raporundaki ifadeye odaklanmak yeterli olmayabilir.

Görüntüleme bulguları önemli olmakla birlikte kişinin günlük yaşamı, hareket kapasitesi, fiziksel aktivite düzeyi ve fonksiyonel durumu da birlikte değerlendirilmelidir.

Çünkü hareket sağlığının temel amacı yalnızca ağrının bulunmaması değildir.

Hareket edebilmek, günlük yaşamı sürdürebilmek, fiziksel kapasiteyi koruyabilmek ve mümkün olduğunca bağımsız kalabilmek de sağlığın önemli parçalarıdır.

Bu nedenle fizyoterapide koruyucu ve geliştirici yaklaşımlar, yalnızca mevcut yakınmalara değil, uzun vadeli hareket sağlığına ve fonksiyonel iyilik haline de odaklanır.

Fizyoterapist Yusuf Kazar
Hacettepe Üniversitesi Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölümü, 2013

Bu yazı genel sağlık bilgilendirmesi amacıyla hazırlanmıştır. Kişiye özel tanı veya tedavi önerisi niteliğinde değildir.

Fizyoterapist Yusuf Kazar

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ

Bu site istenmeyenleri azaltmak için Akismet kullanır. Yorum verilerinizin nasıl işlendiğini öğrenin.